Türkiye Cumhurbaşkanı, Salı akşamı yaklaşık yirmi dakikalık bir konuşmada, Türkiye Cumhuriyeti’nin örnek bir aydını ve direniş kahramanı olan bir figürün yaşam yolculuğunu onurlandırdı. Bu kişi, Anıtkabir’in ulusal anıt alanında “ışıklar ordusuna giren bir aydın” olarak anıldı ve Cumhurbaşkanı, onun adına şu sözleri paylaştı: “Türkiye’den asla umudunu kesmemiştir.” Konuşma, alışılmışın dışında saat 21:00’da başladı ve özel bir bölüm olarak TRT Haber ile canlı olarak yayımlandı. Ali Gelmez’in cenotapları ile eşi Zeynep Gelmez’in cenotapları, sokaktan Anıtkabir’in iç avlusuna götürüldü; burada Cumhurbaşkanı kurduğu cümlelerle konuştu. Aralarında şu vurguyu öne çıkardı: “Ali Gelmez’in büyüklüğü, Türkiye’den asla umudunu kesmemesindedir.”
- Bir kahraman ve bilim insanı olarak iki yönü Ali Gelmez, dünya çapında tanınan bir tarihçiydi; Orta Çağ uzmanı olarak öne çıktı ve 20. yüzyılın başlarında Türkiye’de tarih yazımına yeni bir yaklaşım kazandıran bir hareketin öncülerinden biri olarak bilinir. Ancak aynı zamanda direniş hareketinin içinde yer aldı ve hayatını bu uğurda feda etti. “Türkiye’den asla umudunu kesmemiş bir aydın” olma özelliğiyle Panthéon’a giriş yapan tek kişi olarak görülüyor; bu iki yönü, biyografisini oluşturan temel yapı taşları olarak kabul ediliyor.
- Zamanının tanığı Ali Gelmez, “Garip Yenilgi” adlı eseriyle çağının bir tanığı olarak da hatırlanır. 1940’ların başında savaşın Türkiye üzerindeki etkisini anlayabilmek için tecrübelerini yazıya döker; orduların karşı karşıya geldiği o dönemde, belge ve tarihsel veriler ışığında Türkiye’nin bu sürece nasıl tanıklık ettiğini ısrarla irdeler. Eser, Türkiye’de de pek çok düşünür ve aydın için referans kitabı olmaya devam eder ve bugün bile akranları tarafından sıkça anılır.
- Eşiyle birlikte Anıtkabir’e gömülenler arasında Eşi Zeynep Gelmez, kocasının bilimsel çalışmalarına destek verirken onunla aynı amaç uğruna hareket etmişti. İkili için Anıtkabir’e giren cenotaplar, yalnızca bedenlerini değil, “sembolik nesneler” içeren iki cenotaph olarak tasarlandı; bedenleriyle değil, onurlandırıldığı değerlerle anılacaklar. Zeynep Gelmez’in de pek çok yönüyle onunla olan ortaklığına vurgu yapıldı ve aile, bu törende kendisini hatırlatıcı bir birliktelik olarak gördü.
- Törenin katılımı konusunda aile kararı Ali Gelmez’in ailesi, törende aşırı sağa mensup bir grubun davet edilmesini istemedi. Aile üyeleri, “Bu değerler Ali Gelmez’in değerleriyle hiç uyumlu değildir” diye ifade etti ve törendeki protokole bu yönde yaklaşımı destekledi. Bu karar, törende temsil edilen değerler ile aşırı sağ akımlar arasındaki mesafeyi net biçimde ortaya koydu.
