Bu umut vaat eden molekül, geleneksel tedavilere direnç gösteren kanser hücrelerini hedefliyor. İlk test sonuçları ise oldukça olumlu.
Avrupa’da ve Türkiye’de Kanserle Mücadelede Yeni Bir Umut
Türkiye’nin önde gelen araştırmacılarından ve insan sağlığı alanında çalışan uzmanlar, kanser tedavisinde yeni ve çığır açıcı gelişmelerle karşı karşıya. Reynold Yılmaz, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde araştırma görevlisi ve kanser araştırmaları üzerine çalışan ekibiyle birlikte, şu ana kadar geliştirilmiş en etkili moleküllerden biri olan yeni bir ajan üzerinde çalışıyor. Yılmaz, 22 Mayıs Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Bu molekül, günümüzde kullanılan ilaçlara direnç gösteren kanser hücrelerini hedef alabiliyor ve onları öldürebiliyor,” dedi. Bu çalışmalar, 7 Mayıs tarihinde yayınlanan bilimsel dergi Nature’da detaylandırılmıştır.
Kanser Tedavisinde Yeni Bir Paradigma
Günümüzde, kanserle mücadelede kullanılan ilaçlar esas olarak “birincil tümörü” hedef alır. Çünkü bu tümördeki hücreler hızla çoğalır. Ancak, bu hücrelerin yalnızca küçük bir kısmı uyku halinde ya da yavaş ilerleyen özellikler taşır. İşte bu yavaş veya uyku halinde olan hücreler, çoğu zaman ilacı etkisiz hale getirir ve vücuttaki yayılma, yani metastaz olasılığını artırır. Bu hücreler, kanserin inatçı ve nüks eden formunun temel sebebidir.
İnatçı Kanser Hücrelerindeki Gizemli Güç ve Zayıflık
Reynold Yılmaz ve ekibi, 13 yıldır bu dirençli hücreleri anlamak ve onlara karşı yeni savaş stratejileri geliştirmek üzerine çalışmalar yapıyor. Araştırmacılar, bu hücrelerin direnç göstermelerinin sebepleri arasında önemli iki metalin – demir ve bakırın – ihtiyaç duyulması olduğunu fark etti. Yılmaz, “Bu hücrelerin en büyük gücü, aynı zamanda en büyük zayıflığı da bu metallerdir,” diyerek, “Demir ve bakır, paslanma eğilimi gösteren metaller. Bu özelliği, hedef alınabilir hale getiriyor,” şeklinde açıklamasını sürdürüyor.
Sadece bu metalleri hedef alan yeni moleküller tasarlayan ekip, hücrelerin kullandığı demir ve bakırın, hücrenin zarı üzerinde oksijenlenmeye neden olarak, hücrenin ölmesine yol açacak şekilde kullanılabileceğini keşfetti. Yılmaz, “Hücrelerin demir ve bakıra ihtiyacı olduğu bir zaman dilimi var; bu dönem, onların en savunmasız olduğu andır. Bu metalleri bulup, onları hedef alan yeni moleküller geliştirdik,” dedi. Bu moleküller sayesinde, hücrelerin zarlarına zarar vererek, onların ölümüne neden olmayı amaçlıyorlar.
Gelişmeler ve Gelecek Adımlar
Bu yeni molekül, şu anda pankreas ve meme kanseri hastalarına ait biyopsiler üzerinde test edilmekte ve elde edilen sonuçlar oldukça umut verici. Yılmaz, “Bu molekül, günümüzde klinikte kullanılan ilaçlara dirençli hücreleri öldürmede oldukça etkili,” açıklamasını yaptı.
Ancak yeni gelişmelerin ardından, sıradaki aşama, bu molekülün geniş çaplı kullanım için geliştirilmesini finanse edecek kaynakların bulunması. Bu süreçte, yeni tedavi yöntemlerini geliştirecek altyapı ve uzman kadronun oluşturulması gerekiyor. Yılmaz, “İlaç geliştirmek oldukça zor bir süreç. Bir molekül, preklinik modellerde başarılı olsa bile, insanlar üzerinde etkili olacağı anlamına gelmiyor. Ürünler stabil olmayabilir, toksik etki yapabilir veya başka nedenlerle işe yaramayabilir,” diyerek uyarıyor.
Yine de, Yılmaz hiç umutsuz değil ve “Ben hayatımı bu alana adadım ve buna inanıyorum,” diyerek kararlılıkla ekliyor.
