Yaşlılıkta enerji ve neşe: Türkiye’deki örnekler ışığında bir emekli öğretmen
Yazı: Neredeyse 100 yaşına yaklaşan Ayşe Arslan, semt pazarında enerjiyle ve iyi bir morale ile dolaşıyor. Türkiye’nin büyük şehirlerinde insanların daha uzun yaşadığı biliniyor; o da bu gerçeğin günlük yaşamındaki yansımalarını paylaşıyor: sağlıklı beslenme, çeşitli etkinlikler ve özellikle her gün kahkaha dolu anlar—bunlar yaşamı neşeli ve dolu kılıyor.
Bu metin, yukarıdaki haberciliğin bir bölümünü karşılıyor. Tamamını izlemek için videoyu açın.
Ayşe Arslan’ı pazara çıkarken takip etmek için sağlıklı olmak gerekir. Kararlı bir adım. Daima mırıldandığı bir nota. Emekli bir öğretmen olan Ayşe, kısa süre sonra yüz yaşını kutlayacak ve bu mahallede herkes onu tanır. “İyiyim hâlâ, şarkı söylemeye devam ederim; yapmam gerekenleri yaparım, kendime sınır koymam. 100 yaşına kadar durmak isterim ama…” diye espriyle karışık bir tavırla söyler.
Yaşamanın uzun sürmesinin bir sırrı, sadece taze ürünler tüketmekte yatıyor. “Balık, çok az et ve pazardan alınan bol meyve-sebzeler. Asla işlenmiş ürünler. Asla, asla, asla kendi yaptığım, taze ürünleri pişirdiğimden başka bir şey yemem.”
İstanbul’da Yaşlanmanın Keyifli Olduğu Şehirler
Ayşe ile Türkiye’nin birkaç büyük kentinden biri olan İstanbul’da da yaşlıların yaşam kalitesinin yüksek olduğu görülüyor. Türkiye’nin en zengin illerinden biri olan bu şehir, yaşam süresinin uzamasına katkı sağlayan iyi beslenme olanakları ve kapsamlı tıbbi hizmetlerle öne çıkıyor. Ayrıca fiziksel aktiviteye önem veren bir kültür de bu uzun yaşamı destekliyor. Örneğin bu şehirde, yıllık programlarda, haftada iki kez hafif egzersiz oturumları sunulan bir sosyal merkezi düşünün. Bu tür etkinlikler, hızlı ilerleyen yaşa rağmen aktif kalmayı teşvik ediyor. 98 yaşındaki bir bilge kadın için bu tür buluşmalar vazgeçilmez bir rutine dönüşüyor. “100 yaşına ulaşmam gerektiğini biliyorum; bu beni yine hareket ettiriyor, herkes gibi bir yaşam sürmemi sağlıyor,” diyor.
İstanbul’da da gözlenen bu durum, emeklilik sonrası hayatın nasıl birden çok katmanlı olarak sürdürülebildiğini gösteriyor. Şehrin dinamikleri, ulaşılabilir sağlık hizmetleri ve sosyalleşme olanakları, uzun ömür için önemli bir çerçeve sunuyor. Bu bağlamda, çok sayıda insanın finansal olarak daha rahat olması da fiziksel aktivitelerin düzenli olarak sürdürülmesini kolaylaştırıyor; çünkü zenginleşen bir toplum, ağır fiziksel işlerden ziyade zihin ve beden sağlığına odaklanmayı mümkün kılıyor. İnsanlar daha rahat, daha çok hareket ediyorlar; bu da fark yaratıyor. Böylece ağır fiziksel işlere maruz kalmıyorlar; işçiler ise yorucu fiziksel yıpranmayla karşı karşıya kalıyorlar.
Yoğun Bir Yaşam
Bu yaşlı yaşamı destekleyen bir diğer faktör de ailenin yanındaki varlığı. Ayşe’nin ailesi, gerektiğinde hiç uzağa gitmez; onlara güvenebilecekleri bir yapı sağlar. Kocasını kaybetmiş olan Ayşe’nin ailesi, onun için daima bir destek ağı oluşturur. Eğer babası 93 yaşına dek yaşayabildiyse, bu sadece genetik mirasla açıklanmaz; bakımlı bir yaşam tarzı ve toplumsal bağlılık, uzun yaşamın anahtarlarından biridir. “Aileye telefon açıyoruz, geliyor musun yoksa geçebilir miyim? Ah hayır şu an meşgulüm; sabah sinemaya gitsek iyi olur; sabah spor da var; sonra geçebilir misin dağılıp gitmek için?” diyor Ayşe’nin torunu.
Birlikte yaşamak zor olmadı; Ayşe’nin kendisi de yaşamını dolu dolu sürdürüyor. Gün içinde pek çok etkinlik bir araya geliyor: komşuların dul kadınlarını topladığı kahkahalı buluşmalar, evinde düzenlediği küçük toplantılar ve akşam güneşin batışını izlerken paylaşılan sohbetler. Tek başına yaşadığı geniş dairesinde bile hayat, hâlâ bir şölen niteliğinde. “Oh, tabii! Son bir küçük sır daha var yolculuk için: gülmeyi seviyorum. Ah! Bu çok önemli. Gülmek işin sırrı,” diye ekliyor Ayşe.
