ChlorISS ile, arabidopsis des dames (kadınlar için küçük bir model bitkisi) ve mizuna tohumlarını aynı anda hem toprağa hem de uzay istasyonuna ekerek, mikrogrovi ve ışık etkisinin bitkilerin büyümesi üzerindeki etkisini karşılaştıracaklar.
Thomas Pesquet’in blob deneyinin ardından, Sophie Adenot’un elinde ChlorISS olacak. Fransa’nın astronotu olan Adenot, 2026’nın başlarında ISS’nde sekiz ay sürecek bir göreve başlayacak ve yaklaşık yüz bilimsel deneyde yer alacak. ChlorISS adıyla anılan bu görev, bitkilerin çiçekleriyle ilişkilendirilen bir nymphe adına atıf yapıyor; eğitim odaklı bir hedef güdüyor. Görev, CP’den lise sonuna kadar yaklaşık 4.500 sınıfı kapsayacak biçimde planlandı; bu durum, 24 Kasım Pazartesi günü Toulouse’da, mikrogravite çalışmalarını geliştirme ve uzay operasyonlarını yürüten Cadmos Merkezinde (Centre d’aide au développement des activités en micropesanteur et des opérations spatiales) yapılan bir basın toplantısında açıklığa kavuşturuldu; toplantıda aynı zamanda eğitim uçuşu yapan bir pilot da hazır bulundu.
İs时 istasyon olan ISS’te (yüksekliği yaklaşık 400 km) ve yeryüzündeki laboratuvarlarda yürütülecek olan bu çalışma sürecinde Adenot ve artık belirlenen sınıflar, aralarında aynı anda tohumlarını yetiştirecekler: Arabidopsis thaliana (kadın çöpleri olarak bilinen model bitkisi) ve mizuna. Bu iki bitkinin gelişimi üzerinde mikrogavitasyon ve ışığın etkisini inceleyerek, bitkilerin tohumdan filizlenme ve büyüme evrelerindeki farkları karşılaştıracaklar.
İki iyi bilinen bitki
Bu iki türün neden seçildiğini sormak gerekirse, her ikisi de aynı familyadan olsa da farklı özellikler taşıyor. Arabidopsis thaliana, yenilebilir olmayan bir tür olarak kabul edilirken mizuna salata olarak tüketilebilir. Özellikle Arabidopsis thaliana, biyoloji botanikte bir «model bitki» olarak kullanılır: DNA’sı tamamen bilinen tek bitki olması, CNES’in (Fransız Ulusal Uzay Çalışmaları Merkezi) verdiği bilgilerle de vurgulanmıştır. Bu bitki, şehirde ve yol kenarlarında kolayca bulunabildiğinden, “bitkilerin erken gelişim evrelerinin incelenmesi için idealdir” diye nitelendiriliyor ve CNRS tarafından da bu şekilde ifade ediliyor.
Astronotlar ISS’te daha önce de pek çok bitki yetiştirmişlerdir; NASA bunu bir videoda gösteriyor. Ancak Arabidopsis thaliana ve mizuna, “nasıl davranacaklarını bildiğimiz ve deneyin tamamen başarısız olmama olasılığına sahip olduğumuz” nedenle seçildi. CNES’in bir sözcüsünün YouTube’daki Zebroloss’a açıklamasına göre bu seçim, öğrencilerin merakını uyandırmak, onların bilime ilgi duymalarını sağlamak ve özellikle bilim ve teknik alanlarında kız öğrencilerin kariyer yapma yönündeki yönelimlerini güçlendirmek amacıyla yapıldı. “Gelecek görevimden sonra, yolumu bulan birkaç gencin bile olması beni çok mutlu eder” şeklinde bir değerlendirme de yapıldı.
“Gerçek bir araştırma yaklaşımı” öğrenciler için
ChlorISS, “bilimsel bir macera, araştırmanın, eğitimin ve uzay keşfinin kesişiminde yer alan heyecan verici bir yolculuk” olarak tanımlanıyor; bu vurgu, girişimin ortakları olan Milli Eğitim Bakanlığı ile Yükseköğretim ve Tarım Bakanlıkları tarafından da destekleniyor.
“Öğrencilerin katılımı sayesinde, gerçek bir araştırma sürecine adım atabilirler; bu süreçte bitki biyolojisi, deney yapma ve veri analizi konularında edindikleri bilgileri uygulama şansı yakalayabilirler” sözleri, Rambouillet’teki Louis-Bascan Lisesi’nin internet sitesinde de dile getiriliyor. Bu lise, deneyin bir parçası olarak öğrencilerine adımlarını atması ve projeye ortak olması çağrısı yapıyor. Öğrenciler “aktör haline gelecekler” ve “meraklarını, titizliğini ve dünyaya açılma becerilerini” geliştirecekler, kurumlar da bu deneyimin “müfredat programlarını, disiplinlerarası, işbirliğine dayalı ve motive edici bir projeye somut bir şekilde bağlama fırsatı sunacağını” belirtiyorlar.
